ਕਿਸਾਨ ਕਰਜਾਈ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਮੀਨਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਅਸਮਾਨੀਂ ਚੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਏਕੜ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬੀਹ ਲੱਖ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੱਕ  ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਜਮੀਨਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਭਾਵੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕਰਜੇ ਉਤਾਰਨੇ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ  ਕਰਜੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਜਮੀਨ ਵੇਚ ਕੇ ਕਰਜਾ ਉਤਾਰਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਕਿਸਾਨ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਰੰਗਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਸੁਰੂ  ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਕਰਜੇ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦੇ ਛੱਡਕੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਦੇ ਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਤੋਰੀ ਫੁਲਕਾ ਚਾਲੂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜਾਈ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਕਰਜਾਈ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵਿਹਲੜ ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਫਾਲਤੂ  ਖਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜਾਮ ਕਿਸਾਨ ਉੱਪਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਕਿਸਾਨ ਦੇਅਣਪੜ ਅਤੇ ਬੇਸਮਝ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਟੀ ਫਿਕੇਟ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਇਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਨਾਂ ਤਾਂ ਵਿਹਲੜ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਬੇਸਮਝ ਹੈਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਦੀ ਮਿਲੀ ਭੁਗਤ ਨਾਲ ਉਪਜੀ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਫਾਲਤੂ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਇਲਜਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਦੇ ਹਲਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਨਾਂ ਤਾਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਝੂਟੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਹੀ ਮਹਿੰਗੇ ਮੈਰਿਜ ਪੈਲੇਸ ਕਲਚਰ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਕਿਸਾਨ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਚੁੰਨੀ ਚੜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ।ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਟੂ ਨੀਤੀਆਂ ਵੱਲ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਉੱਪਰ ਇਲਜਾਮ ਲਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂ ਕੋਈ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਆਉ ਿਵਿਚਾਰੀਏ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜਾਈ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਜਾ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ?
         ਕਿਸਾਨ ਕਰਜਾ ਲੈਂਦਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਜਾਨਣਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆੜਤੀਆ ਵਰਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਦੀੌ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਝਣ ਵਾਸਤੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਦ ਕਰਜਾ ਦਿੰਦਾਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਜੇ ਦੇ ਥੱਲੇ ਦੱਬੇ  ਕਿਸਾਨ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਠੱਗੀ ਮਾਰਨੀ ਸੌਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਮੂਹਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਰਜਾ ਲੋਕਲ ਬੈਨਕ ਅਤੇ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੈਂਕ ਛਿਮਾਹੀ ਫਸਲੀ ਕਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸਿਰਫ ਜਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕਾਨਾ ਹੱਕ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ ਇੰਦਰਾਜ ਨਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੋਨਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰਜਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਤੀਜਾ ਕਰਜਾ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਰਖਵਾ ਲੈਂਡੇ ਹਨ।ਜਮੀਨ ਗਰੰਟੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਕਰਜਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹਨਾਂ ਕਰਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਵੀ ਕਰਜਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਕਰਜਾ ਮੁੜਵਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਜਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕ ਬਹੁਤਾੀ ਵਾਰ ਜਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਉਪਰੋਕਤ ਚਾਰ ਠੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਕਿਸਾਨ ਲੇਲੇ ਨੂੰ ਕੁੱਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।ਮਰਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਕਰਦਾ ਕਰਜਾਈ ਕਿਸਾਨ ਜਮੀਨ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਦੀ ਕਦੀ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
         ਕੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਹੈ।ਹਾਂ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਹੱਲ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਰੱਕ ਪਾਸ ਬੁੱਕ ਜਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਥੀਬੱਧ ਹੋਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾਂ ਕਰਜਾ ਇਸ ਪਾਸ ਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਪਾਸ ਬੁੱਕ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿੰਦਾਂ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਕਨੂਂਮਨ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਕਰਜੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੋ ਨੰਬਰ ਦੇ ਧੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।ਕਰਜਾ ਲੈਣ ਦੀ ਹੱਦ ਜਮੀਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਰਜੇ ਦਾ ਵਿਆਜ ਜਮੀਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅੱਧ ਤੌਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਜਾ ਦੇਵੇ ਕਨੂੰਨਨ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਵੇ।ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਕਨੂਂ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਕਰਜੇ ਦੇ ਕਦੀ ਵੀ ਮੱਕੜਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸੇਗਾ।ਕਿਉਕਿ ਕਰਜਾ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਦੇਵੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਰਜਾ ਨਾਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁੱਝ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ ਅੰਤ ਨੂੰ।ਪਰ ਸਾਡੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤਾਂ ਕਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਵਧਾਈ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ।ਕਿਸਾਨ ਕਰਜੇ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਕਰਜੇ ਲੈਕੇ ਕਦੀ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਗੁਲਾਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਕਰਜੇ ਦੀ ਪੰਡ ਕਿਸਾਨ ਉੱਪਰ ਲੱਦਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਕਰਜਾ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ ਦੇ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।