Saturday, 12 October 2013

ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ

                               
                                                       ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸਵ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਸਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਰਹੀ ਹੈ । ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹਾਦਰ ,ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਤਾਰੀ ਪੁਰਸਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਜੀਵਨ ਜਾਚਾਂ ਬਖਸੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸੱਤਾ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਉੱਚਤਮ ਮਿਸਾਲਾਂ ਪੇਸ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਭੀਖ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀ ਸੀ ਸਗੋਂ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵਜੀ ਅਤੇ ,ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸਹੀਦੀ ਦੇਕੇ ਉੱਚਤਮ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ  ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਂਹੀ ਸਾਡੇ ਸਭਿਅਚਾਰ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਪੇਸ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਇੱਜਤ ਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਰਾਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ  ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਲਮ ਰਾਜਸੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਜਦ ਭਾਰਤੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਕਦ ਪਾਸਾ ਨਹੀਂ ਵੱਟਿਆ ਸੀ।
loading...

                      ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਮਰਨ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਗੀਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰੂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਕੇ ਖੁਸੀਆਂ ਦਾ ਪਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਗੀਤਾਂ ਭਰੀਆਂ ਮਹਿਫਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸੀਆਂ ਜਾਹਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਵੀ ਵੈਣ ਰੂਪੀ ਗੀਤ ਹੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖੁਸੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ । ਹਰ ਖੁਸੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿੱਧੇ , ਭੰਗੜੇ  ਅਤੇ ਢੋਲ ਦੇ ਡੱਗੇ ਦਾ ਵੱਜਣਾਂ ਵੀ ਆਮ ਵਰਤਾਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਮੰਗਤੇ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਰਤ ਤੇ ਹੀ ਟੇਕ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਜੀਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜਾਦ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਜਤ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਦਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ । ਜਿਹਨਾਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸੱਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜਾਨ ਦੀ ਬਾਜੀ ਤੱਕ ਲਾਉਣ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ । ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਜਦ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਤਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਜੁਲਮ ਭੁਲਾਕੇ ਵੀ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗ ਲੜੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀ  ਹਟਦੇ  । ਜਦ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹ ਗੁ੍ਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਖਿਲਾਫੀ ਕੀਤੀ ਤਦ ਬੰਦੇ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਅਦੇਸ ਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਫਰਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਲੱਖ ਜੁਲਮ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆ ਚਾਰ । ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਡੁੱਲੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁੜਤੇ ਚਾਦਰੇ ਅਤੇ ਘੱਘਰੇ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭੀਆਚਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਸਨ । ਖੁੱਲੇ ਵਿਹੜੇ ,ਖੁੱਲੇ ਦਿਲ , ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਨਜਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
                          ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਮਸੀਨੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਜਰਖੇਜ ਧਰਤੀ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਹਿਰ ਵੀ ਬੀਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਫਸਲ ਵੀ ਲਹਿ ਲਹਾ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕ  ਦੇ ਬੀਜ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਆਪਣਾਂ ਹੱਕ ਜਮਾ ਲਿਆ ਹੈ ।
ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜੇ ਨਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆਂ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਹਿਰਾਵੇ ਕੁੜਤੇ ਚਾਦਰੇ ਅਤੇ ਲਹਿੰਗਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪਹਿਰਾਵਿਆਂ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ ਹਨ। ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਜੀਨਾਂ ਸਰਟਾਂ ਨੇ ਮੱਲ ਲਈ ਹੈ ਕਛਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਘੱਘਰੇ ਲਹੰਗੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਗ ਵੀਅਰ ਵਰਗੇ ਤੰਗ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।  ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਦਲਾ ਹੋਣੇ ਲਾਜਮੀ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਔਖੇ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਚਾਦਰਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹੁੰਦਾਂ ਸੀ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਉੱਪਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨਹਾਉਣ ਵਕਤ ਪਿੰਡਾਂ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਥੱਲੇ ਵਿਛਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿੰਦਾਂ ਸੀ । ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੰਜਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਦਾ ਦਿਨੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਸਮੇਂ  ਛਾਂ ਦਾ , ਨਹਾਉਣ ਸਮੇਂ ਪਰਦੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜਕਲ ਦੇ ਪੇਟੀ ਬੈੱਡ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ । ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗੱਡੀ ਚੜ ਸਕੇ ਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸਾਨੀਆਂ ਸਾਡੀ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਗੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਗੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਜਹਾਜਾਂ ਰਾਕਟਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ ਤਹਿ ਕਰਵਾਇਆਂ ਹੈ। ਜਦ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਗੇ ਤਦ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸਾਂ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ।
ਗੁਰਚਰਨ ਪੱਖੋਕਲਾਂ ਫੋਨ 9417727245 ਪਿੰਡ ਪੱਖੋਕਲਾਂ ਜਿਲਾ ਬਰਨਾਲਾ

No comments: